( فى ظلمات ثلاث ) ( 1 ) در تاريكى هاى سه گانه معرّفى كرده است ; بچّه اى كه در رحم است در سه پرده و غلاف قرار دارد كه از آنها به تاريكى ها تعبير شده است ; يكى از آنها پرده اطراف بچه ( بچه دان ) است ، اين پرده مانند غلاف بچه را احاطه كرده است ، تاريكى ديگر خود رحم است كه بچه با آن پرده اطراف او را در خود جا داده ، و تاريكى سوّم هم پوست شكم مادر است كه بر همه آنها احاطه دارد . بنابراين جنين در سه غلاف قرار دارد و از اين جهت از آنها تعبير به تاريكى هاى سه گانه شده است كه حضرت از آن به « شغف الاستار » غلافهاى حفظ كننده و ساتر تعبير فرموده اند . « نطفةً دهاقاً » ، ممكن است مقصود از « دهاق » « مدهوق » باشد ، « دهاق » به معناى ريختن باسرعت است و نطفه هم به اين دليل كه باسرعت ريخته مىشود از آن تعبير به « نطفة دهاقاً » كرده اند ; يعنى آب خالصى كه باسرعت ريخته شده است . « دهاقاً » به معناى پُر هم آمده است و ممكن است معنايش اين باشد كه نطفه اى كه پر از ژنها و سلولهاى مختلف است ، و اين جمله حضرت احتمالا اشاره به آيه شريفه سوره دهر است كه فرموده : ( انّا خلقنا الانسان من نطفة امشاج ) ( 2 ) . « امشاج » جمع « مشج ، مشيج » و به معناى مخلوط است . بنابراين ممكن است مقصود حضرت على از « نطفة دهاقاً » همين « نطفة امشاج » باشد كه مخلوط از نطفه زن و مرد است ; اسپرماتوزوئيد از مرد با اُوول از زن با هم تركيب مىشوند و علاوه بر اين تركيب ، در نطفه ژنهاى مختلفى هم وجود دارد كه هر يك خاصيّت بخصوص خود را دارند و همين هم عامل وراثت است كه به وسيله آن خصوصيّاتى از نسلهاى قبل به نسلهاى بعد منتقل مىشود . اين روحيات و غرايزى كه در افراد ديده مىشود مبدأ آن همين ژنها هستند ، گاهى مشاهده مىشود روحيّات و غرايزى از جدّ مادرى به

--> 1 - سوره زمر ، آيه 6 2 - سوره دهر ( انسان ) ، آيه 2